Συνέβη σε αυτοκινητοδρόμους της κεντρικής Ιαπωνίας με το αποτέλεσμα ήταν οι μπάρες να ανοίξουν και τα οχήματα να περνάνε δωρεάν. Η βλάβη αφορούσε 106 σημεία, σε 17 διαδρομές. Ο λόγος που αναφερόμαστε στο γεγονός αυτό κάποιους μήνες μετά, δεν ήταν ότι το σύστημα χάλασε. Το… σοκ για τους οδηγούς συμβαίνει τώρα. Οι αρχές λοιπόν και ο διαχειριστής ζήτησαν από τους οδηγούς να πληρώσουν εκ των υστέρων, οικειοθελώς, μέσω διαδικασίας online δήλωσης. Χωρίς να επιβληθεί πρόστιμο.
Κι όμως, περίπου 24.000 οδηγοί επέλεξαν να πληρώσουν οικειοθελώς τα διόδια, χωρίς καμία πίεση ή υποχρέωση. Φυσικά υπολείπονται ακόμα πολλές αφού την περίοδο της βλάβης καταγράφηκαν συνολικά περίπου 920.000 διελεύσεις.
Οι εθελοντικές πληρωμές αποτέλεσαν μικρό ποσοστό του συνόλου, ήταν όμως αρκετές για να μετατρέψουν το περιστατικό σε διεθνές παράδειγμα κοινωνικής υπευθυνότητας και εμπιστοσύνης στους κανόνες, ακόμη και όταν αυτοί δεν επιβάλλονται.
Εδώ βρίσκεται η ουσία. Το περιστατικό λειτούργησε σαν κοινωνικό τεστ. Η πληρωμή δε θεωρήθηκε απλά μια χρηματική υποχρέωση. Ήταν μια μικρή πράξη συνέπειας απέναντι σε μια υπηρεσία που ήδη χρησιμοποίησαν.
Το ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι ο διαχειριστής δεν έμεινε μόνο στην ηθική διάσταση. Η υπόθεση πήρε και διοικητικό, πρακτικό δρόμο. Ανακοινώθηκε ότι δεν θα επιδιωχθεί η είσπραξη των ανεξόφλητων διοδίων για εκείνη την περίοδο και ότι όσοι είχαν ήδη πληρώσει θα αποζημιωθούν/επιστραφούν, ως αναγνώριση της ταλαιπωρίας και της ευθύνης της εταιρείας για το περιστατικό. Αυτό το κλείσιμο του κύκλου έστειλε διπλό μήνυμα: “σας εμπιστεύομαι”, αλλά και “αναλαμβάνω το κόστος του λάθους μου”.
Και τώρα το δικό μας ερώτημα: μπορεί να γίνει αυτό στην Ελλάδα; Αν μιλάμε καθαρά για το ιαπωνικό μοντέλο, δηλαδή «περνάτε όλοι ελεύθερα και μετά πληρώνετε από μόνοι σας», η απάντηση είναι δύσκολη. Όχι επειδή ο Έλληνας οδηγός είναι “χειρότερος”, αλλά επειδή το ελληνικό περιβάλλον έχει χτιστεί ιστορικά αλλιώς: με χαμηλότερη εμπιστοσύνη στον μηχανισμό, με μεγαλύτερη καχυποψία για το πού πάνε τα χρήματα, με πιο αργές διαδικασίες ενστάσεων και με μια καθημερινότητα όπου η συνέπεια συχνά “δεν ανταμείβεται”. Για να δουλέψει η οικειοθελής πληρωμή, πρέπει πρώτα να δουλεύει σταθερά η αίσθηση δικαιοσύνης.
Όμως υπάρχει μια δεύτερη απάντηση, πιο ρεαλιστική και πιο σύγχρονη. Ναι, μπορεί να γίνει στην Ελλάδα, αλλά όχι ως στοίχημα ηθικής. Μπορεί να γίνει ως μηχανισμός. Οι κάμερες, η αυτόματη αναγνώριση πινακίδων, τα συστήματα AI που μπαίνουν όλο και πιο έντονα στη διαχείριση κυκλοφορίας και παραβάσεων, αλλάζουν το πλαίσιο.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου