Ρευστότητα ή κερδοφορία; Το πραγματικό κριτήριο βιωσιμότητας μιας επιχείρησης

Βασικές έννοιες και πρακτικές επισημάνσεις


Τι σημαίνει στην πράξη μια οικονομικά βιώσιμη επιχείρηση; Είναι εκείνη που εμφανίζει διαρκώς λογιστικά κέρδη ή εκείνη που μπορεί να ανταποκρίνεται απρόσκοπτα στις υποχρεώσεις της και να χρηματοδοτεί την ανάπτυξή της; Στην επιχειρηματική πρακτική, η έννοια της βιωσιμότητας συχνά ταυτίζεται με την κερδοφορία. Ωστόσο, τα οικονομικά μεγέθη που αποτυπώνονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων δεν αρκούν από μόνα τους για να αξιολογήσουν τη συνολική οικονομική υγεία μιας επιχείρησης.

Η κερδοφορία αποτελεί αναμφίβολα βασικό δείκτη επιτυχίας μιας επιχείρησης. Συνδέεται άμεσα με την ικανότητα της επιχείρησης να αυξάνει τις πωλήσεις της και να διαχειρίζεται αποτελεσματικά το κόστος της. Η διατήρηση ή η διεύρυνση του μεριδίου αγοράς, ανάλογα με το στάδιο του κύκλου ζωής της επιχείρησης, αποτελεί βασικό στόχο κάθε επιχειρηματία. Παρ’ όλα αυτά, η επίτευξη θετικών αποτελεσμάτων χρήσης δεν συνεπάγεται αυτομάτως και οικονομική βιωσιμότητα, καθώς η ανάπτυξη προϋποθέτει όχι μόνο κέρδη, αλλά και τη δυνατότητα χρηματοδότησης της καθημερινής λειτουργίας και των επενδύσεων.

Στην πράξη, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο πως διατηρείται ή ενισχύεται η κερδοφορία, αλλά αν και κατά πόσο η επιχείρηση διαθέτει επαρκείς ταμειακές ροές ικανές να στηρίξουν τη λειτουργία και την ανάπτυξή της. Η λειτουργική ρευστότητα, το κόστος εξασφάλισής της και οι εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες στη λήψη στρατηγικών αποφάσεων, ιδιαίτερα για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Τι είναι η ρευστότητα;

Η ρευστότητα μιας επιχείρησης εκφράζει τη δυνατότητά της να διαθέτει χρηματικά διαθέσιμα για να καλύπτει τις υποχρεώσεις της και να χρηματοδοτεί τη δραστηριότητά της. Δεν πρόκειται για μια μονοδιάστατη έννοια και μπορεί να προσεγγιστεί με διαφορετικούς τρόπους.

1. Ταμειακά διαθέσιμα

Τα ταμειακά διαθέσιμα αφορούν τα χρήματα που έχει άμεσα στη διάθεσή της η επιχείρηση, είτε στο ταμείο είτε στους τραπεζικούς της λογαριασμούς. Αν και αποτελούν την πιο «απτή» μορφή ρευστότητας, ως απόλυτο μέγεθος, έχουν περιορισμένη ερμηνευτική αξία χωρίς αναφορά στο μέγεθος, τη δραστηριότητα και τη στρατηγική της επιχείρησης. Το αν τα διαθέσιμα είναι επαρκή ή όχι εξαρτάται από το μέγεθος της επιχείρησης, τον κύκλο εργασιών, τη δομή κόστους και τη στρατηγική της επιχείρησης. Για τον λόγο αυτό, η ανάλυσή τους αποκτά ουσιαστική αξία μόνο όταν εξετάζεται διαχρονικά και σύμφωνα με συγκεκριμένους δείκτες.

2. Κεφάλαιο κίνησης

Το κεφάλαιο κίνησης αποτυπώνει το περιθώριο ρευστότητας που διαθέτει η επιχείρηση μετά την κάλυψη των βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεών της. Με άλλα λόγια, δείχνει κατά πόσο οι αναμενόμενες εισπράξεις από απαιτήσεις και αποθέματα επαρκούν για την πληρωμή προμηθευτών, φόρων, ασφαλιστικών εισφορών και βραχυπρόθεσμων δανείων. Ένα θετικό κεφάλαιο κίνησης αποτελεί ένδειξη επαρκούς ρευστότητας, όμως εξίσου σημαντικός είναι και ο χρόνος μετατροπής του κυκλοφορούντος ενεργητικού σε μετρητά. Όσο πιο σύντομος και ελεγχόμενος είναι ο κύκλος μετατροπής, τόσο μεγαλύτερη ευελιξία ρευστότητας αποκτά η επιχείρηση.

3. Κατάσταση ταμειακών ροών

Η κατάσταση ταμειακών ροών προσφέρει την πιο ολοκληρωμένη εικόνα της ρευστότητας, καθώς παρουσιάζει τις πηγές μεταβολής των ταμειακών διαθεσίμων. Οι ροές διακρίνονται σε λειτουργικές, επενδυτικές και χρηματοδοτικές. Η ανάλυση της προέλευσης των ταμειακών ροών είναι κρίσιμη. Για παράδειγμα, μια αύξηση των διαθεσίμων που προέρχεται από χρηματοδότηση δεν έχει την ίδια ποιοτική σημασία με μια αύξηση που προκύπτει από τη λειτουργική δραστηριότητα. Το βασικό ερώτημα είναι αν η επιχείρηση παράγει ρευστότητα από την ίδια της τη λειτουργία ή αν στηρίζεται διαρκώς σε εξωτερικές πηγές. Ωστόσο, η ερμηνεία της κατάστασης ταμειακών ροών μπορεί να είναι πολύ πιο σύνθετη και αποκαλυπτική για την οικονομική διαχείριση της επιχείρησης, τη στρατηγική και το μέλλον της.

Γιατί είναι τόσο σημαντική η ρευστότητα;

Η ρευστότητα, είτε σε επίπεδο επιχείρησης είτε σε επίπεδο οικονομίας, αποτελεί περιορισμένο πόρο. Η σωστή διαχείρισή της είναι καθοριστική για τη βιωσιμότητα και τη συνέχεια της δραστηριότητας. Επιχειρήσεις με ανεπαρκή ρευστότητα δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους, ακόμη και όταν εμφανίζουν λογιστικά κέρδη. Γι’ αυτό και στην πράξη, πολλές επιχειρηματικές αποτυχίες οφείλονται όχι σε έλλειψη κερδοφορίας, αλλά σε αδυναμία δημιουργίας ρευστότητας μέσω αποτελεσματικής διαχείρισης των πόρων των επιχειρήσεων.

Πώς μετριέται η ρευστότητα;

Η μέτρηση της ρευστότητας απαιτεί συνδυασμό εργαλείων. Οι δείκτες γενικής και άμεσης ρευστότητας προσφέρουν μια στατική εικόνα της δυνατότητας κάλυψης βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων, ωστόσο δεν λαμβάνουν υπόψη το χρονικό διάστημα και την ποιότητα της ρευστοποίησης.

Για τον λόγο αυτό, ιδιαίτερη σημασία έχουν οι δείκτες κυκλοφοριακής ταχύτητας (ημέρες είσπραξης απαιτήσεων, ημέρες αποθεμάτων, ημέρες πληρωμής προμηθευτών) και ο κύκλος μετατροπής μετρητών. Η ανάλυση της κυκλοφοριακής ταχύτητας είναι ιδιαίτερα χρήσιμη, καθώς ελέγχονται οι χρονικές αποκλίσεις μεταξύ εισροών και εκροών και η επίδρασή τους στη ρευστότητα της επιχείρησης.

Τέλος, η παρακολούθηση των λειτουργικών ταμειακών ροών σε συνάρτηση με τις επενδυτικές ανάγκες και τις χρηματοδοτικές υποχρεώσεις αποτελεί έναν ακόμη κρίσιμο δείκτη βιωσιμότητας.

Ρευστότητα ή κερδοφορία;

Το ερώτημα αν η ρευστότητα είναι σημαντικότερη από την κερδοφορία δεν έχει μονοσήμαντη απάντηση. Η κερδοφορία και η ρευστότητα αποτελούν διαφορετικές μορφές πληροφόρησης για την οικονομική λειτουργία μιας επιχείρησης και η βιωσιμότητα μιας επιχείρησης επηρεάζεται τόσο από την ικανότητά της να παράγει λογιστικά αποτελέσματα όσο και από τον χρονισμό με τον οποίο τα αποτελέσματα αυτά μεταφράζονται σε ταμειακές εισροές και εκροές. Τα κέρδη αποτυπώνουν τη δραστηριότητα στη δεδουλευμένη βάση, ενώ η ρευστότητα αναδεικνύει τον χρονισμό των εισροών και εκροών που συνδέονται με αυτή τη δραστηριότητα.

Η παγίδα της υπερ-συσσώρευσης ρευστότητας

Η άποψη ότι οι ταμειακές ροές είναι πιο αντικειμενικές από τα λογιστικά κέρδη, αν και διαδεδομένη, είναι υπεραπλουστευτική και μπορεί να οδηγήσει σε εσφαλμένες ερμηνείες. Παρότι τα λογιστικά αποτελέσματα βασίζονται σε εκτιμήσεις και παραδοχές, η άκριτη λατρεία της ρευστότητας μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένες αποφάσεις. Υπάρχουν διάφοροι χειρισμοί που μπορούν να επηρεάσουν θετικά τη ρευστότητα, όπως οι αναβολές πληρωμών, οι πωλήσεις παγίων ή η αύξηση της χρηματοδότησης, χωρίς αυτό να συνεπάγεται πραγματική ενίσχυση της οικονομικής θέσης.

Η υπερβολική συσσώρευση ρευστότητας μπορεί να σημαίνει χαμένες επενδυτικές ευκαιρίες και χαμηλή απόδοση κεφαλαίων. Όπως και τα κέρδη, έτσι και η ρευστότητα χρειάζεται ερμηνεία και ανάλυση στο σωστό πλαίσιο.

Συμπέρασμα

Η ουσιαστική κατανόηση της οικονομικής κατάστασης μιας επιχείρησης προκύπτει από τη συνδυαστική ανάλυση κερδών και ρευστότητας, καθώς τα δύο μεγέθη παρέχουν συμπληρωματική πληροφόρηση για την απόδοση και τη χρηματοοικονομική λειτουργία της. Η ανάλυση της ρευστότητας μέσω των ταμειακών ροών δεν αποτελεί ένα απομονωμένο εργαλείο, αλλά μέρος μιας ευρύτερης διαδικασίας ανάλυσης και κατανόησης της βιωσιμότητας μιας επιχείρησης. Στα επόμενα άρθρα θα εξεταστούν αναλυτικότερα οι βασικοί τρόποι μέτρησης και ελέγχου της ρευστότητας, οι τρόποι ερμηνείας τους και η σημασία τους για τη λήψη αποφάσεων σε διαφορετικά στάδια του επιχειρηματικού κύκλου.

Επιμέλεια: 
Μαρία Αποστολίδη
PhD Λογιστικής, Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών
CEO A-Solutions

ΠΗΓΗ