Πόσο συχνά καταναλώνουμε ψάρια και θαλασσινά και πόσο ενημερωμένοι είμαστε για τα όρια μόλυνσης από υδράργυρο; Νέα μεγάλη έρευνα που πραγματοποίησε σε δύο φάσεις η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων εξετάζει τη συχνότητα με την οποία οι καταναλωτές της ΕΕ τρώνε ψάρια και άλλα θαλασσινά που ενδέχεται να περιέχουν υδράργυρο και αν γνωρίζουν τις εθνικές συστάσεις σχετικά με την ποσότητα αυτών των ειδών που πρέπει να περιλαμβάνουν στην εβδομαδιαία διατροφή τους.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, περίπου το 60% των καταναλωτών στην ΕΕ, την Ισλανδία και τη Νορβηγία δηλώνουν ότι τρώνε ψάρια και θαλασσινά και έως και το 1/3 αυτών των καταναλωτών – το 34% των εφήβων και των ενηλίκων και το 33% των εγκύων γυναικών – καταναλώνουν είδη με τα υψηλότερα ανώτατα όρια μόλυνσης από υδράργυρο (1,0 mg/kg) τρεις ή περισσότερες φορές την εβδομάδα.
Ποια ψάρια βρίσκονται στη «κόκκινη» λίστα
Μεγάλα ψάρια:
Ξιφίας
Καρχαρίας
Τόνος (κυρίως γαλάζιου πτερυγίου)
Μακρύπτερος τόνος (άλμπακορ)
Άλλα είδη ψαριών:
Βασιλική σκορπίνα
Μπακαλιάρος Ατλαντικού
Ροφός
Σκουμπρί (βασιλικού μεγέθους)
Χαμηλή περιεκτικότητα σε υδράργυρο
Σαρδέλες
Γαύρος
Μπακαλιάρος
Σολομός (ιδιαίτερα ο άγριος)
Τιλάπια
Οστρακοειδή και άλλα θαλασσινά:
Γαρίδες
Καβούρια
Χτένια
Αστακός
Οι περισσότερες εθνικές αρχές στην ΕΕ συνιστούν 1-2 μερίδες αυτών των ειδών ψαριών και θαλασσινών την εβδομάδα, ώστε οι καταναλωτές και ιδίως οι έγκυες γυναίκες να αποκομίζουν τα οφέλη για την υγεία από την κατανάλωση ψαριών και θαλασσινών, μειώνοντας ταυτόχρονα τους πιθανούς κινδύνους από ρύπους όπως ο υδράργυρος.
Όπως προκύπτει από τα ευρήματα της έρευνας, πολλοί καταναλωτές δήλωσαν ότι είχαν ακούσει τη συμβουλή στη χώρα τους και την λαμβάνουν υπόψη στις διατροφικές τους επιλογές, αλλά τα αποτελέσματα της έρευνας υποδηλώνουν ότι άλλοι παράγοντες, όπως η γεύση, το κόστος και η επιθυμία για υγιεινή διατροφή, οδηγούν σε αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες. Περισσότεροι καταναλωτές (περίπου 5 στους 10) γνώριζαν τα οφέλη για την υγεία που συνδέονται με την κατανάλωση ψαριών και θαλασσινών από ό,τι τους κινδύνους για την υγεία (περίπου 1 στους 10), αλλά ο υδράργυρος ήταν η πιο ευρέως αναγνωρισμένη ρύπανση σε αυτά τα τρόφιμα.
Ψάρια, που είναι πιο πιθανό να έχουν μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε υδράργυρο, είναι τα μεγάλα… αρπακτικά ψάρια, όπως ο καρχαρίας, ο ξιφίας και ο τόνος, κι αυτό γιατί τρέφονται με μικρότερα ψάρια, με αποτέλεσμα ο υδράργυρος να συσσωρεύεται σε αυτά κατά τη διάρκεια της ζωής τους.
Το πρώτο σκέλος της έρευνας διεξήχθη σε όλα τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ, την Ισλανδία και τη Νορβηγία τον Απρίλιο-Μάιο του 2023 ενώ το δεύτερο πραγματοποιήθηκε σε 10 χώρες που επικαιροποίησαν τις συστάσεις τους, καθώς και σε άλλες πέντε χώρες που δεν το έκαναν, προκειμένου να είναι δυνατή η σύγκριση.
«Αν και τα ευρήματα αυτά είναι σημαντικά, στην έκθεση εξηγούμε ότι πρέπει να αντιμετωπίζονται με προσοχή λόγω των αβεβαιοτήτων σχετικά με την αντιπροσωπευτικότητα των ερευνών», σημειώνει η εμπειρογνώμονας σε θέματα κατανάλωσης τροφίμων στην EFSA και συντονίστρια της έρευνας, Σοφία Ιωαννίδου.
Οι περισσότερες εθνικές αρχές στην ΕΕ συνιστούν 1-2 μερίδες την εβδομάδα ψαριών και θαλασσινών με υψηλότερα όρια υδραργύρου (1,0 mg/kg υγρού βάρους ψαριού) ή 3-4 μερίδες ειδών με χαμηλότερα όρια υδραργύρου (0,5 mg/kg ή 0,3 mg/kg ψαριού). Στις έγκυες γυναίκες συνιστάται συχνά να αντικαταστήσουν την κατανάλωση μεγάλων ψαριών με μικρότερα ψάρια που περιέχουν λιγότερο υδράργυρο.
Και στις δύο ομάδες χωρών – εκείνες με ενημερωμένες συμβουλές και εκείνες χωρίς – η μείωση της κατανάλωσης ψαριών/θαλασσινών μολυσμένων με υδράργυρο/άλλους ρύπους αναφέρθηκε από τουλάχιστον 9 στους 10 από τους σχετικούς καταναλωτές άνω των 10 ετών σε όλες τις χώρες. Στις χώρες με ενημερωμένες συστάσεις, τα υψηλότερα ποσοστά καταγράφηκαν στη Λιθουανία (100 %), την Τσεχία (98 %) και την Πορτογαλία (97 %). Στις χώρες χωρίς ενημερωμένες συστάσεις, τα υψηλότερα ποσοστά καταγράφηκαν στην Ισλανδία και την Ελλάδα (100% και στις δύο περιπτώσεις), ενώ τα χαμηλότερα ποσοστά καταγράφηκαν στη Σουηδία (93%) και τη Γαλλία (89%).
Επιπτώσεις του υδραργύρου στην υγεία
Η έκθεση σε υδράργυρο μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπτώσεις στον ανθρώπινο οργανισμό:
Βλάβη στις εγκεφαλικές λειτουργίες: Ο υδράργυρος επιδρά αρνητικά στις νευρολογικές λειτουργίες, ιδιαίτερα σε παιδιά και έγκυες γυναίκες.
Γενετικές αλλοιώσεις: Μπορεί να επηρεάσει το DNA, προκαλώντας χρωμοσωμικές ανωμαλίες.
Αλλεργικές αντιδράσεις: Σε ορισμένα άτομα προκαλεί κνησμό, κόπωση και πονοκεφάλους.
Αναπαραγωγικές διαταραχές: Μπορεί να βλάψει το σπέρμα, να αυξήσει τον κίνδυνο γενετικών ανωμαλιών και αποβολών.
Πρόληψη και αντιμετώπιση δηλητηρίασης από υδράργυρο
Η θεραπευτική προσέγγιση για τη δηλητηρίαση από υδράργυρο εξαρτάται από τη μορφή και τη σοβαρότητα της έκθεσης, καθώς και από το αν είναι οξεία ή χρόνια:
Απομάκρυνση από την πηγή έκθεσης: Η απομάκρυνση του ατόμου από την πηγή υδραργύρου είναι το πρώτο βήμα.
Φαρμακευτική αγωγή: Σε σοβαρές περιπτώσεις, οι γιατροί μπορεί να χορηγήσουν χηλικές ενώσεις, όπως η διμερκαπρόλη ή το DMSA, που δεσμεύουν τον υδράργυρο και βοηθούν στην αποβολή του.
Αυτά τα φάρμακα είναι αποτελεσματικά σε δηλητηρίαση από ανόργανο υδράργυρο αλλά όχι από οργανικό.
Προληπτικά μέτρα:
Αποφυγή χρήσης συσκευών με υδράργυρο: Η αντικατάσταση συσκευών και θερμομέτρων που περιέχουν υδράργυρο είναι σημαντική.
Περιορισμός κατανάλωσης μεγάλων ψαριών: Η κατανάλωση ψαριών υψηλής περιεκτικότητας σε υδράργυρο, ιδιαίτερα από περιοχές με ρύπανση, θα πρέπει να αποφεύγεται.
Σωστή διαχείριση απορριμμάτων με υδράργυρο: Η απόρριψη συσκευών με υδράργυρο πρέπει να γίνεται σωστά, ώστε να αποφεύγεται η έκθεση, ειδικά για τα παιδιά.
Η λήψη προληπτικών μέτρων και η έγκαιρη αντιμετώπιση είναι ουσιαστική για την προστασία από τους κινδύνους του υδραργύρου.
Διαβάστε ακόμη
Το ψάρι που φτάνει στο πιάτο μας: Απάτη που αγγίζει έως και το 20% της παγκόσμιας αγοράς
Το φαινόμενο της απάτης στην αγορά αλιευμάτων έχει λάβει παγκόσμιες διαστάσεις, αγγίζοντας –σύμφωνα με εκτιμήσεις της FAO– έως και το 20% των προϊόντων αλιείας και υδατοκαλλιέργειας που διακινούνται διεθνώς. Σε μια παγκόσμια αγορά αξίας σχεδόν 200 δισ. δολαρίων, η παραπλάνηση έχει εξελιχθεί σε συστημικό πρόβλημα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου