Έχουν περάσει 205 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση του 1821, που οδήγησε στη δημιουργία του νέου ελληνικού κράτους, αλλά το ενδιαφέρον των Ελλήνων για να γεγονότα και τις συνθήκες της εποχής εξακολουθεί να είναι μεγάλο. Η προ πενταετίας επέτειος των δύο αιώνων από τον εθνικό ξεσηκωμό έδωσε νέα ώθηση στο θέμα, κάτι που αποδεικνύεται από το πλήθος των βιβλίων που εκδίδονται έκτοτε. Το πιο πρόσφατο από αυτά είναι του Νίκου Γιαννόπουλου και έχει τίτλο «21 ιστορίες για το 1821» και υπότιτλο «Γνωστά και άγνωστα γεγονότα του Αγώνα». Ένα βιβλίο που σε 21 ευσύνοπτα κεφάλαια προτείνει κάποιες νέες αναγνώσεις γνωστών γεγονότων και προσώπων, αλλά και αποκαλύπτει άγνωστες πτυχές της Επανάστασης. Με αφορμή το βιβλίο ο συγγραφέας μίλησε στη Voria.gr τόσο για την Επανάσταση που τιμούμε κάθε χρόνο στις 25 Μαρτίου, όσο και για να νοήματά της που φτάνουν μέχρι τις μέρες μας.
Κύριε Γιαννόπουλε, ποιος είναι ο στόχος σας με την έκδοση του βιβλίου «21 ιστορίες για το 1821»;
Ο βασικός στόχος είναι να αναδειχθεί η πολυπλοκότητα του Αγώνα μακριά από αποσπασματικές ή διαστρεβλωμένες αναγνώσεις. Η καθιερωμένη εθνική αφήγηση που καλλιεργήθηκε αμέσως μετά τη δημιουργία του πρώτου ελληνικού κράτους προέβαλε μια ηρωοκεντρική αφήγηση παραμερίζοντας τις ποικίλες αμφισημίες της περιόδου. Στις ημέρες μας, ένα μέρος της σύγχρονης ιστοριογραφίας επιχειρεί -συχνά με υπερβολική αυτοπεποίθηση και μεθοδολογική μονομέρεια- να αποδομήσει τις παραδοσιακές αφηγήσεις, υιοθετώντας ερμηνείες που υποβαθμίζουν το στοιχείο της θυσίας, την αυθόρμητη κινητοποίηση των πληθυσμών, την πίστη και το ιδεολογικό φορτίο του Αγώνα. Το βιβλίο προσπαθεί να αναδείξει τόσο τις σκοτεινές όσο και τις φωτεινές πτυχές του 1821, χωρίς όμως να υποβαθμίζει το γεγονός ότι χιλιάδες άνθρωποι αγωνίστηκαν, υπέφεραν και θυσιάστηκαν για ιδανικά που ξεπερνούσαν το ατομικό τους συμφέρον.
Το βιβλίο δεν επαναλαμβάνει απλώς γνωστά γεγονότα, αλλά εστιάζει σε ζητήματα που βρίσκονται στο επίκεντρο των σύγχρονων ιστοριογραφικών συζητήσεων. Προσφέρει νέες αναγνώσεις και αναλύει πρόσωπα και γεγονότα που συχνά αναπαράγονται ελλιπώς στον δημόσιο λόγο. Κυρίως όμως θέτει ερωτήματα. Για παράδειγμα: Ήταν πράγματι το 1821 η σωστή στιγμή να ξεσπάσει η Επανάσταση; Γιατί οι Γενίτσαροι δεν κινήθηκαν εναντίον των Ελλήνων επαναστατών; Είχε ηττηθεί ο Ιμπραήμ πριν από την επέμβαση των Μεγάλων Δυνάμεων στο Ναυαρίνο; Πόσοι από τους αναγνώστες σας μπορούν να απαντήσουν σε αυτά τα ερωτήματα;
Μετά από 200 τόσα χρόνια θεωρείτε ότι υπάρχουν ακόμη υποφωτισμένες πτυχές της επανάστασης;
Παρά τα 200 και πλέον χρόνια, η έρευνα συνεχίζει να επιφυλάσσει εκπλήξεις. Υπάρχουν ακόμη πτυχές που χρήζουν διερεύνησης, καθώς η ιστορία της Επανάστασης εμπεριέχει αντιφάσεις όπου το υψηλό συναντά το ταπεινό και η γενναιότητα την απελπισία. Υπάρχει χαρακτηριστικότερο παράδειγμα από τον Παπαφλέσσα; Τον «Ιανό» της Επανάστασης;
Οι Έλληνες γνωρίζουμε τα γεγονότα που οδήγησαν στη δημιουργία του νέου ελληνικού κράτους; Πόσο συνέβαλε σε αυτή τη γνώση ο εορτασμός των 200 χρόνων το 2021;
Ο εορτασμός της επετείου των 200 χρόνων από την έναρξη της Επανάστασης έφερε την ιστορία ξανά στο επίκεντρο, ενισχύοντας το ενδιαφέρον για την κατανόηση των γεγονότων που οδήγησαν στη δημιουργία του κράτους. Ωστόσο, η γνώση παραμένει συχνά παγιδευμένη σε στερεότυπα που απαιτούν συστηματική αποδόμηση.
Η πλούσια βιβλιογραφία που υπάρχει δείχνει το ενδιαφέρον των Ελλήνων για την ιστορία ή οι βασικές τους γνώσεις προέρχονται από το σχολείο;
Ενώ το σχολείο παρέχει τις βάσεις, η πλούσια βιβλιογραφία αποδεικνύει ότι υπάρχει ένα διαρκές ενδιαφέρον των Ελλήνων να εμβαθύνουν πέρα από τα σχολικά εγχειρίδια, αναζητώντας την αλήθεια πίσω από τους εθνικούς μύθους, και διαστρεβλώσεις.
Στο βιβλίο κάνετε λόγο για «παγιωμένους μύθους» εκείνης της περιόδου. Ποιοι από αυτούς τους μύθους είναι οι πιο… ανθεκτικοί;
Στο βιβλίο αποδομούνται παγιωμένοι μύθοι της περιόδου. Οι πιο ανθεκτικοί αφορούν συνήθως την «ευθύγραμμη» παρουσίαση των γεγονότων και την αποσιώπηση των εσωτερικών συγκρούσεων ή των προσωπικών κινήτρων των αγωνιστών. Κυρίως όμως αποδομούνται οι σύγχρονες γενικεύσεις, οι «ορθολογιστικές» αναγνώσεις των γεγονότων και οι «αναλύσεις» απόρροια παραλείψεων, αποσιωπήσεων και συστηματικής διαστρέβλωσης πηγών. Για παράδειγμα: Πώς αντιλαμβανόμαστε σήμερα τη σφαγή του μουσουλμανικού πληθυσμού της Τριπολιτσάς τον Σεπτέμβριο του 1821;
Γιατί η περίοδος της επανάστασης του 1821 είναι δημοφιλέστερη από άλλες ιστορικές περιόδους της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας και γιατί αξίζει να ασχολούμαστε συστηματικά μέχρι και σήμερα;
Το 1821 παραμένει δημοφιλές γιατί είχε ως αποτέλεσμα την επανεμφάνιση του ελληνικού έθνους στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι και τη «γέννηση» του νεοελληνικού κράτους. Αξίζει να ασχολούμαστε συστηματικά διότι οι προκλήσεις και οι διχασμοί εκείνης της εποχής αντικατοπτρίζουν συχνά διαχρονικά χαρακτηριστικά της ελληνικής κοινωνίας.
Τελικά τα μηνύματα της επανάστασης του 1821 πόσο επιβιώνουν στην Ελλάδα του 2026; Πόσο εμπνέουν τους σημερινούς Έλληνες;
Τα μηνύματα του 1821 -η πίστη, η θυσία και η ανάγκη για εθνική κυριαρχία- παραμένουν επίκαιρα στην Ελλάδα του 2026. Η Επανάσταση συνεχίζει να εμπνέει ως παράδειγμα υπέρβασης και πείσματος απέναντι σε φαινομενικά ανυπέρβλητα εμπόδια. Τι άλλο από πείσμα διέθεταν οι υπερασπιστές του Μεσολογγίου, οι Κρητικοί αγωνιστές, οι σύντροφοι του Κανάρη και οι οπλαρχηγοί της Νάουσας;
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου