Όταν μιλάμε για την ελαιοκαλλιέργεια στην Ελλάδα, το μυαλό μας συνήθως ταξιδεύει σε παραδοσιακούς ελαιώνες, οικογενειακά κτήματα και αγροτικές περιοχές με μακραίωνη ιστορία. Υπάρχουν όμως και ελαιώνες που βρίσκονται σε ένα διαφορετικό περιβάλλον: μέσα στις Αγροτικές Σωφρονιστικές Δομές της χώρας.
Εκεί όπου η γεωργική παραγωγή συναντά την εκπαίδευση, η καλλιέργεια της ελιάς αποκτά έναν ακόμη ρόλο. Δεν αφορά μόνο την παραγωγή ελαιοκάρπου και ελαιολάδου, αλλά λειτουργεί ως εργαλείο απόκτησης γνώσεων, ανάπτυξης δεξιοτήτων και προετοιμασίας για την επαγγελματική επανένταξη των κρατουμένων.
Στο πρώτο άρθρο της σειράς μας για τις Αγροτικές Σωφρονιστικές Δομές της Ελλάδας, παρουσιάζουμε τους ελαιώνες τριών Αγροτικών Σωφρονιστικών Καταστημάτων της Ελλάδας: της Αγιάς Χανίων, της Κασσαβέτειας Βόλου και της Τίρυνθας Ναυπλίου.
Παρότι κάθε περιοχή έχει διαφορετικές εδαφοκλιματικές συνθήκες, διαφορετικές ποικιλίες και ξεχωριστές πρακτικές διαχείρισης, ο κοινός στόχος παραμένει ίδιος: η επαφή με την παραγωγική διαδικασία και η απόκτηση πραγματικών αγροτικών δεξιοτήτων.
Η ελαιοκαλλιέργεια στις αγροτικές φυλακές: Κάτι Περισσότερο από μια παραγωγική δραστηριότητα
Η παρουσία ελαιώνων στις αγροτικές φυλακές αποτελεί ένα ιδιαίτερο παράδειγμα σύνδεσης της πρωτογενούς παραγωγής με την κοινωνική επανένταξη.
Οι κρατούμενοι συμμετέχουν σε μεγάλο μέρος του ετήσιου κύκλου της καλλιέργειας της ελιάς: από το κλάδεμα και τη λίπανση μέχρι τη φυτοπροστασία, τη συγκομιδή και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ακόμη και τα στάδια παραγωγής και τυποποίησης του ελαιολάδου.
Με αυτόν τον τρόπο η ελαιοκομία μετατρέπεται σε ένα πρακτικό σχολείο γεωργίας, όπου η θεωρία συνδέεται καθημερινά με την πράξη.
Αγιά Χανίων: Ένας πολυποικιλιακός ελαιώνας εκπαίδευσης
Το Αγροτικό Σωφρονιστικό Κατάστημα Αγιάς διαθέτει έναν ελαιώνα περίπου 30 στρεμμάτων, στον οποίο καλλιεργούνται διαφορετικές ποικιλίες ελιάς, όπως:
- Κορωνέικη
- Μαστοειδής
- Καλαμών
- Θρουμπολιά
- Χοντροελιά
Η συνύπαρξη ελαιοποιήσιμων και επιτραπέζιων ποικιλιών δίνει τη δυνατότητα στους συμμετέχοντες να γνωρίσουν τις διαφορετικές απαιτήσεις κάθε καλλιέργειας και να κατανοήσουν τις ιδιαιτερότητες που παρουσιάζει κάθε ποικιλία.
Η διαχείριση του ελαιώνα πραγματοποιείται με περιορισμένη άρδευση, καθώς η διαθεσιμότητα νερού κατά τους θερινούς μήνες αποτελεί σημαντικό παράγοντα. Η λίπανση βασίζεται σε χωνεμένη κοπριά και συμβατικά λιπάσματα, ενώ δεν εφαρμόζεται χημική ζιζανιοκτονία.
Η αντιμετώπιση των ζιζανίων γίνεται κυρίως μηχανικά, ενώ σε συγκεκριμένες περιόδους αξιοποιείται και η ελεγχόμενη βόσκηση μικρών αρνιών.
Όπως εξηγεί η ΜSc γεωπόνος, κυρία Αργυρώ Μπιτσάκη, υπάρχουν δύο κατηγορίες τροφίμων: αυτοί που βγαίνουν στους αγρούς και εργάζονται συνοδεία προσωπικού φύλαξης (ομάδες εργασίας) και αυτοί που εργάζονται χωρίς την παρουσία προσωπικού φύλαξης, μόνο με την επίβλεψη του γεωργικού τμήματος (λογοτιμήτες). Ανάλογα με το είδος της εργασίας, όλοι οι κρατούμενοι συμμετέχουν στις δραστηριότητες του ελαιώνα.Οι κρατούμενοι συμμετέχουν σε εργασίες όπως:κλάδεμα ελιάς,
λίπανση,
εμβολιασμοί,
άρδευση,
συντήρηση αρδευτικού δικτύου,
συγκομιδή ελαιοκάρπου.
Κασσαβέτεια Βόλου: Ο ελαιώνας ως χώρος πρακτικής εκπαίδευσης
Ώριμη ελιά Καλαμών στο ΑΣΚ Κασσαβέτειας.Στην Κασσαβέτεια, ο ελαιώνας εκτείνεται σε περίπου 39 στρέμματα και περιλαμβάνει περίπου 700 ελαιόδεντρα.
Οι βασικές ποικιλίες που καλλιεργούνται είναι οι Καλαμών, Αμφίσσης και Κορωνέικη.
Η καλλιέργεια είναι αρδευόμενη και οι κρατούμενοι εκπαιδεύονται σε σύγχρονες πρακτικές ελαιοκομίας, από τον προγραμματισμό των αρδεύσεων και τη λίπανση μέχρι τη φυτοπροστασία, τη συγκομιδή και τη διαλογή του καρπού.
Παράλληλα, αποκτούν εμπειρία στη χρήση γεωργικών μηχανημάτων, όπως ελκυστήρες και ψεκαστικά, δεξιότητες που μπορούν να αξιοποιηθούν επαγγελματικά μετά την αποφυλάκισή τους.
Ο προϊστάμενος της Γεωργικής Υπηρεσίας, ΜSc γεωπόνος κύριος Δημήτρης Χριστάλης, μας εξηγεί πως μέρος της παραγωγής διατίθεται για επιτραπέζια κατανάλωση, ενώ το υπόλοιπο μεταφέρεται στο συνεργαζόμενο ελαιοτριβείο για την παραγωγή ελαιολάδου. Το προϊόν επιστρέφει στο κατάστημα και χρησιμοποιείται για την κάλυψη των διατροφικών αναγκών των τροφίμων.
Τίρυνθα Ναυπλίου: Από τον ελαιώνα μέχρι το εμφιαλωμένο ελαιόλαδο
Ο ελαιώνας του Αγροτικού Σωφρονιστικού Καταστήματος Τίρυνθας είναι ο μεγαλύτερος από τους τρεις, με έκταση περίπου 55 στρεμμάτων και περίπου 1.110 ελαιόδεντρα.
Οι κύριες ποικιλίες είναι:Κορωνέικη,
Μεγαρίτικη,
Καλαμών σε μικρότερη έκταση.
Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της Τίρυνθας είναι ότι οι συμμετέχοντες έχουν τη δυνατότητα να γνωρίσουν σχεδόν ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής του ελαιολάδου.Ο κύριος Δημήτρης Κατσαρός, προϊστάμενος της Γεωργικής Υπηρεσίας, ΜSc γεωπόνος, εξηγεί αναλυτικά τη διαδικασία παραγωγής του ελαιολάδου.
Η διαδικασία περιλαμβάνει:συγκομιδή με λανάρια ή ελαιοραβδιστικά,
μεταφορά του καρπού στο ελαιοτριβείο,
μάλαξη,
φυγοκέντριση,
φιλτράρισμα,
αποθήκευση σε ανοξείδωτες δεξαμενές.
Το τελικό προϊόν εμφιαλώνεται και χρησιμοποιείται για τις ανάγκες των καταστημάτων κράτησης της Τίρυνθας και του Ναυπλίου, δίνοντας στους συμμετέχοντες την ευκαιρία να παρακολουθήσουν στην πράξη όλα τα στάδια παραγωγής ενός ελληνικού ελαιολάδου.
Φιάλη ελαιολάδου με την ετικέτα της.Η ελιά ως εργαλείο γνώσης και επανένταξης
Οι ελαιώνες των Αγροτικών Σωφρονιστικών Καταστημάτων Αγιάς, Κασσαβέτειας και Τίρυνθας μπορεί να διαφέρουν σε μέγεθος, ποικιλίες και πρακτικές καλλιέργειας. Έχουν όμως έναν κοινό παρονομαστή: χρησιμοποιούν την αγροτική παραγωγή ως μέσο εκπαίδευσης και ανάπτυξης δεξιοτήτων.
Η ελαιοκομία δεν είναι απλώς μια παραγωγική δραστηριότητα. Είναι μια διαδικασία που απαιτεί υπομονή, συνέπεια και συνεργασία, στοιχεία που μπορούν να αποτελέσουν σημαντικά εφόδια για μια νέα αρχή μετά την αποφυλάκιση.
Το άρθρο αποτελεί μέρος αφιερώματος για τις Αγροτικές Σωφρονιστικές Δομές της Ελλάδας. Βασίζεται σε πρωτογενή έρευνα και υλικό της συγγραφέως που δημοσιεύθηκε αρχικά στο τεύχος 114 του περιοδικού «Ελιά & Ελαιόλαδο».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου