Η κρίση χρέους εξακολουθεί να αφήνει το αποτύπωμά της στην κατανομή του πλούτου στην Ελλάδα και στις υπόλοιπες χώρες της Ευρωζώνης που βρέθηκαν στο επίκεντρό της, παρά τη σταδιακή υποχώρηση των περιουσιακών ανισοτήτων στο σύνολο της νομισματικής ένωσης.
Σύμφωνα με την ανάλυση, που δημοσιεύθηκε σήμερα, 11 Νοεμβρίου, στο ιστολόγιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), στις έξι χώρες που επλήγησαν περισσότερο από την κρίση χρέους – Ελλάδα, Κύπρο, Ισπανία, Ιρλανδία, Ιταλία και Πορτογαλία – οι ανισότητες πλούτου αυξήθηκαν εντονότερα μεταξύ 2010 και 2014 και αποδείχθηκαν πολύ πιο επίμονες σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες της Ευρωζώνης.
Μάλιστα, στις συγκεκριμένες οικονομίες ο δείκτης ανισότητας Gini συνέχισε να αυξάνεται έως το 2021, ενώ το 2023 παρέμενε υψηλότερος τόσο από τα επίπεδα του 2010 όσο και από εκείνα του 2014. Αντίθετα, στις υπόλοιπες χώρες της Ευρωζώνης ο δείκτης είχε ήδη υποχωρήσει το 2023 κατά 2,1 μονάδες σε σχέση με το 2010.
Ο ρόλος των ακινήτων
Καθοριστικό ρόλο στη διεύρυνση των ανισοτήτων διαδραμάτισε η υποχώρηση των τιμών των ακινήτων κατά την περίοδο της κρίσης.
Τα νοικοκυριά που είχαν δανειστεί για την αγορά κατοικίας είδαν την αξία της περιουσίας τους να μειώνεται, ενώ το ύψος των οφειλών τους παρέμενε αμετάβλητο. Παράλληλα, οι αποταμιεύσεις περιορίστηκαν, με τις μεγαλύτερες πιέσεις να καταγράφονται στα οικονομικά ασθενέστερα νοικοκυριά.
Αντίθετα, οι τιμές των μετοχών, οι οποίες βρίσκονται σε μεγαλύτερο βαθμό στην κατοχή των πλουσιότερων νοικοκυριών, ανέκαμψαν σχετικά γρήγορα.
Η ΕΚΤ επισημαίνει ότι στις χώρες που επλήγησαν περισσότερο από την κρίση, η παρατεταμένη υποχώρηση των τιμών των ακινήτων και των εισοδημάτων επιδείνωσε την κατάσταση.
Ενας ακόμη παράγοντας ήταν η μείωση του ποσοστού ιδιοκατοίκησης, κυρίως μεταξύ των νεότερων νοικοκυριών. Καθώς οι τιμές των κατοικιών άρχισαν να ανακάμπτουν, λιγότερα νοικοκυριά μπορούσαν πλέον να επωφεληθούν από την αύξηση της αξίας των ακινήτων.
Το πλουσιότερο 10% κατέχει το 51,8% του πλούτου
Στο σύνολο της Ευρωζώνης, η εικόνα είναι διαφορετική. Ο δείκτης Gini, που αποτυπώνει την ανισότητα στην κατανομή της καθαρής περιουσίας, αυξήθηκε από 68,2 μονάδες το 2010 σε 69,7 το 2014, για να υποχωρήσει σταδιακά στις 68,5 μονάδες το 2023.
Ωστόσο, η επιστροφή κοντά στα προ κρίσης επίπεδα δεν σημαίνει ότι περιορίστηκε ουσιαστικά η συγκέντρωση του πλούτου στα ανώτερα εισοδηματικά και περιουσιακά στρώματα.
Το πλουσιότερο 10% των νοικοκυριών της Ευρωζώνης κατείχε το 2023 το 51,8% της συνολικής καθαρής περιουσίας, έναντι 50,8% το 2010 και 52,6% το 2014.
Την ίδια στιγμή, το φτωχότερο 50% των νοικοκυριών κατείχε μόλις το 6,2% του συνολικού πλούτου, έναντι 6% το 2010 και 5,4% το 2014.
Ενδεικτικό της απόστασης μεταξύ των νοικοκυριών είναι και το γεγονός ότι εκείνα που βρίσκονται στο 90ό εκατοστημόριο της κατανομής διαθέτουν πενταπλάσια καθαρή περιουσία από το διάμεσο νοικοκυριό. Η αναλογία αυτή παραμένει αμετάβλητη από το 2014, ενώ το 2010 ήταν 4,7 προς 1.
Τι άλλαξε με τον πληθωρισμό
Η ανάλυση εξετάζει και τις επιπτώσεις της πληθωριστικής έξαρσης της περιόδου 2021-2023 στην κατανομή του πλούτου.
Η αύξηση του κόστους ζωής ανάγκασε κυρίως τα οικονομικά ασθενέστερα νοικοκυριά να χρησιμοποιήσουν μέρος των αποταμιεύσεών τους για να καλύψουν βασικές ανάγκες, όπως η ενέργεια.
Παράλληλα, ο πληθωρισμός περιόρισε την πραγματική αξία των περιουσιακών στοιχείων, ιδιαίτερα των τραπεζικών καταθέσεων, καθώς τα ίδια χρηματικά ποσά μπορούσαν πλέον να αγοράσουν λιγότερα αγαθά και υπηρεσίες.
Από την άλλη πλευρά, μειώθηκε και η πραγματική αξία των χρεών, εξέλιξη που ωφέλησε περισσότερο τα νοικοκυριά με υψηλότερη δανειακή επιβάρυνση σε σχέση με τα περιουσιακά τους στοιχεία.
Σύμφωνα με τους οικονομολόγους της ΕΚΤ, η τελευταία αυτή επίδραση, σε συνδυασμό με τα στοχευμένα δημοσιονομικά μέτρα που εφαρμόστηκαν σε πολλές χώρες, συνέβαλε στη συγκράτηση των περιουσιακών ανισοτήτων.
Η ανάλυση βασίζεται στην Έρευνα για τα Οικονομικά και την Κατανάλωση των Νοικοκυριών(HFCS) του Ευρωσυστήματος, η οποία περιλαμβάνει περίπου 90.000 συνεντεύξεις νοικοκυριών και καλύπτει 22 χώρες.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι, ενώ στο σύνολο της Ευρωζώνης η κατανομή του πλούτου έχει πλησιάσει τα επίπεδα πριν από την κρίση χρέους, στις οικονομίες που δοκιμάστηκαν περισσότερο, μεταξύ αυτών και η ελληνική, η απόσταση από την προ κρίσης κατάσταση παραμένει σημαντική.
MoneyReview.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου