Η πρώτη φορά που αναρωτήθηκε «μα πού έχω έρθει;» ήταν όταν οδήγησε μέχρι τα γραφεία της νέας εργασίας του, λίγα χιλιόμετρα έξω από την Ορεστιάδα. Τα κτίρια ήταν φθαρμένα από τον χρόνο και την υγρασία. Στην είσοδο κρεμόταν μια παλιά πινακίδα που διαφήμιζε «Λιπάσματα Ποιότητας», κάτω από ένα εικονίδιο της θεάς Aρτέμιδος. Δίπλα ακριβώς είδε ένα στρατόπεδο, ενώ απέναντι στον δρόμο φαίνονταν μόνο μερικές μονοκατοικίες και μια θλιβερή στάση, στην οποία περίμενε ένας κουρασμένος φαντάρος με μια χακί τσάντα στον ώμο. «Είπα ότι τώρα θα πρέπει να ρίξω δουλειά εδώ, εφόσον θέλω να το βλέπω και να ενθουσιάζομαι».
Ο Κωνσταντίνος Δρακούδης, στα 30 του χρόνια, είναι ένας από τους δύο δικαιούχους η αίτηση του οποίου εγκρίθηκε στην πιλοτική φάση του προγράμματος «Μετεγκατάσταση» του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, ο οποίος αποφάσισε να αφήσει την Αθήνα για να ζήσει στην Ορεστιάδα.
Η «Κ» τον συνάντησε στην ακριτική πόλη και έζησε μαζί του ένα 24ωρο προσπαθώντας να αποκωδικοποιήσει ποιες οι προκλήσεις και τα πλεονεκτήματα μιας τέτοιας απόφασης, αλλά και πώς προγράμματα όπως η «Μετεγκατάσταση» μπορούν να συμβάλουν στην επίλυση του πολυσύνθετου προβλήματος της ερήμωσης της υπαίθρου.
Κόντρα στο ρεύμα
Στην Ορεστιάδα ο 30χρονος αποτελεί κάτι σαν αστικό μύθο, καθώς όλοι θέλουν να γνωρίσουν αυτόν που άφησε την πρωτεύουσα για να έρθει στη μικρή πόλη τη στιγμή που οι περισσότεροι θέλουν να ακολουθήσουν την αντίστροφη πορεία. «Τριγύριζε καιρό στο μυαλό μου η σκέψη, αλλά το “κλικ” έγινε ξαφνικά. Δεν το είχα πει σε κανέναν, ούτε στους γονείς μου. Πήγα μια μέρα στη δουλειά και είπα στον διευθυντή μου ότι θέλω να φύγω. Τον ρώτησα αν μπορούσα να αναλάβω τη Βόρεια Ελλάδα», είπε την ώρα που καθόμασταν σε ένα καφέ στην κεντρική πλατεία.
Ο βασικός λόγος που ο 30χρονος αποφάσισε να μετεγκατασταθεί ήταν η ελπίδα για καλύτερη ποιότητα ζωής. «Στην Αθήνα έτρωγα τη ζωή μου στο αμάξι. Λόγω δουλειάς έπρεπε να πηγαίνω και στα προάστια. Κάθε φορά που γυρνούσα σπίτι, δεν είχα κουράγιο να βγω για έναν καφέ, όπως κάνουμε τώρα. Επέστρεφα σπίτι και κοιτούσα το ταβάνι για να συνέλθω».
Η επιλογή της Ορεστιάδας ήταν επίσης συνειδητή. Είχε φοιτήσει εκεί στο γυμνάσιο και το λύκειο λόγω της εργασίας του πατέρα του, ο οποίος κατάγεται από το χωριό Σπήλαιο, λίγα χιλιόμετρα έξω από τη μικρή πόλη. Παρότι έφυγε στα 18 του χρόνια, ο Κωνσταντίνος διατήρησε επαφές με τους συμμαθητές του και επισκεπτόταν για διακοπές το μέρος. «Αν δεν έχεις παρέα ή οικογένεια, είναι δύσκολο να κάνεις αυτό το βήμα», είπε. Το ίδιο ισχύει, κατά τον ίδιο, και για το ζήτημα της δουλειάς. Γεωπόνος στο επάγγελμα, βρήκε σχετικά εύκολα εργασία σε αγροτικό συνεταιρισμό, ενώ παράλληλα προσπαθεί να στήσει τη δική του επιχείρηση με παγίδες κουνουπιών.
«Από κάπου να πιαστείς»
Οπως διευκρίνισε, το πρόγραμμα αποτελεί μια βοήθεια, αλλά επ’ ουδενί το μοναδικό κίνητρο, ειδικά αν αυτός που σκέφτεται να έρθει σε μια τέτοια περιοχή, δεν έχει κάποια σύνδεση με τον τόπο. «Αν δεν έχεις κάτι σίγουρο ή κάπου να απασχοληθείς, δεν πιστεύω ότι βοηθούν τα χρήματα. Εμένα θα με βοηθήσουν γιατί μπορώ να τα ρίξω κατευθείαν στη δουλειά μου. Εχω ένα μαξιλαράκι ασφαλείας».
Βλέποντας από κοντά πώς είναι η ζωή στην επαρχία, κατανοεί βαθύτερα και τους λόγους που δεν υπήρχαν και πολλοί ενδιαφερόμενοι. Η παρέα του στην Ορεστιάδα αποτυπώνει το πρόβλημα. Πολλοί από τους συμμαθητές του στο λύκειο έχουν ήδη φύγει σε μεγάλες πόλεις εντός Ελλάδος είτε στο εξωτερικό, ενώ όσοι έχουν μείνει είναι στην πλειονότητά τους συνοριοφύλακες ή έχουν αναλάβει την επιχείρηση ή τα χωράφια των γονιών τους.
Η κατάσταση είναι πολύ χειρότερη στα χωριά. Το βλέπει κάθε φορά που επισκέπτεται το χωριό του πατέρα του, το Σπήλαιο. «Σε κατάλαβα από την κορμοστασιά. Από μακριά είπα: ο Κώστας είναι. Είσαι ίδιος ο μπαμπάς σου», του φώναξε ο 77χρονος Θανάσης Γεωργίου μόλις ο νεαρός άνδρας έσπρωξε την πόρτα του καφενείου. Κάθε φορά που ο συνταξιούχος έμπορος βλέπει τον 30χρονο γιο του φίλου του, χαμογελάει πλατιά. Είναι συνειδητοποιημένος, ωστόσο, πως ο ερχομός του είναι πάντα προσωρινός. Και τα δικά του παιδιά, εξάλλου, στην Ορεστιάδα μένουν.
«Τι να κάνει εδώ ένας νέος; Πώς θα ζήσει;», διερωτήθηκε, αναφέροντας πως η κτηνοτροφία πέθανε στο χωριό και η γεωργία συρρικνώνεται. Σύμφωνα με τον ίδιο, τα λάθη του κράτους ξεκίνησαν χρόνια πριν, όταν δεν υποστηρίχθηκε σωστά ο αγροτικός τομέας. «Και μάλιστα σε μια περιοχή όπου πετάς καλαμπόκι στην πέτρα και φυτρώνει», πετάχθηκε ο διπλανός του. Οταν τους ρωτώ γιατί πιστεύουν πως δεν ήρθαν και άλλοι μέσω του προγράμματος της «Μετεγκατάστασης», απάντησαν πως και δωρεάν να έδιναν σπίτια στο χωριό, πάλι δεν θα ερχόταν να μείνει κόσμος. «Και εγώ δεν θα ερχόμουν στο χωριό, ούτε για τα 10.000 ευρώ», παραδέχθηκε ο Κωνσταντίνος Δρακούδης.
Πλην της εργασίας, όπως είπε, στην επαρχία υπάρχουν και άλλες προκλήσεις: προβλήματα με τις υποδομές υγείας –ένας φίλος του αναγκάστηκε να μείνει εβδομάδες στη Θεσσαλονίκη για σοβαρό πρόβλημα της οικογένειάς του–, η απόσταση από μεγάλα αστικά κέντρα, η έλλειψη άλλων νέων ανθρώπων, αλλά και μια ηρεμία που συχνά γίνεται κατατονία. «Αν θέλεις να βγεις μετά τις 3, δεν μπορείς στην Ορεστιάδα», είπε χαρακτηριστικά.
Στοιχημάτιζαν, αλλά…
Συμπληρώνοντας δώδεκα μήνες από τότε που έβαλε σε ένα αυτοκίνητο ρούχα, αντικείμενα και μια τηλεόραση, ο Κωνσταντίνος Δρακούδης δεν έχει μετανιώσει για την απόφασή του. Πέρα από όλα τα κριτήρια, είναι και θέμα χαρακτήρα, παραδέχεται. Εχει χρόνο να κάνει εκδρομές στο εξωτερικό, πληρώνει φθηνό ενοίκιο και οι συνάδελφοί του τον αγκαλιάζουν «γιατί έχει φρέσκες ιδέες» και «αν και έζησε στην Αθήνα, έχει ντόπια χαρακτηριστικά». «Οι φίλοι μου στοιχημάτιζαν ότι τον επόμενο χειμώνα θα ήμουν πίσω. Τώρα σκέφτομαι πως ίσως έπρεπε να είχα έρθει πιο νωρίς».
Οι όροι για τη «Μετεγκατάσταση»
Το πρόγραμμα «Μετεγκατάσταση» προσφέρει ενιαία οικονομική ενίσχυση ύψους 10.000 ευρώ σε πολίτες που μεταφέρουν την κύρια κατοικία και το κέντρο των βιοτικών τους δραστηριοτήτων σε περιοχές στις Περιφέρειες Eβρου, Καστοριάς, Φλώρινας, Κιλκίς, Σερρών, Πέλλας και Δράμας. Είχε ξεκινήσει πιλοτικά μόνο με τους Δήμους Σουφλίου, Διδυμοτείχου και Ορεστιάδας. Απευθύνεται σε μονοπρόσωπα ή πολυπρόσωπα νοικοκυριά, Eλληνες του εξωτερικού, ενστόλους, αποφοίτους πανεπιστημίου που επιλέγουν να παραμείνουν στον τόπο σπουδών τους, νέους επαγγελματίες και τηλεργαζομένους. Οι αλλαγές που ισχύουν από 1ης Μαρτίου είναι πως πλέον δεν απαιτείται κάποιος να έχει ήδη βρει εργασία, δίνεται η δυνατότητα προκαταβολής του 50% της οικονομικής ενίσχυσης πριν από τη μετεγκατάσταση και διευρύνεται η δυνατότητα εγκατάστασης και σε μεγαλύτερους οικισμούς.
Δεν είναι μαγική λύση. Χρειάζονται και άλλα κίνητρα
Ο δήμαρχος Ορεστιάδας Διαμαντής Παπαδόπουλος, που βλέπει την ταχύτατη συρρίκνωση του πληθυσμού, επικεντρώνεται στην ανάγκη της δημιουργίας θέσεων εργασίας. «Πρέπει να δημιουργηθούν δουλειές και να γίνουν επενδύσεις, και εννοώ δουλειές υψηλότερου επιπέδου από την απλή εργατική εργασία που έχουμε ανάγκη τώρα», τόνισε, λέγοντας πως η δική του πρόταση είναι να δοθούν κίνητρα για την έλευση μεγάλων εταιρειών αλλά και για τη δημιουργία νέων πόλων οικονομικού ενδιαφέροντος.
Στην ίδια κατεύθυνση κινήθηκε και ο Στέλιος Γκιάλης, καθηγητής και ακαδημαϊκός συντονιστής του Ερευνητικού Εργαστηρίου της Γεωγραφίας της Εργασίας στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου: «Αν θέλω να αναπτύξω μια περιοχή, πρέπει να δημιουργήσω εκεί έναν πόλο στον οποίο με κατάλληλη χρηματοδότηση και κίνητρα να δημιουργήσω έναν πρώτο κρίσιμο κύκλο επιχειρήσεων, δραστηριοτήτων, υπηρεσιών και κατοίκων και μετά αυτός ο πόλος θα αρχίσει να λειτουργεί σαν μαγνήτης, για να φέρει κι άλλες δραστηριότητες, κατοίκους, υπηρεσίες, εστιάζοντας στα τοπικά συγκριτικά πλεονεκτήματα». Ο ίδιος, ωστόσο, αναφέρθηκε και στην ανάγκη βελτίωσης των υποδομών, όπως στον τομέα παιδείας και υγείας.
Η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Δόμνα Μιχαηλίδου αναγνωρίζει πως όλα τα παραπάνω προβλήματα είναι υπαρκτά και διαχρονικά και γι’ αυτό δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν με ένα μόνο μέτρο. «Το πρόγραμμα “Μετεγκατάσταση” δεν σχεδιάστηκε ως “μαγική λύση”, αλλά ως ένα εργαλείο που εντάσσεται σε μια ευρύτερη πολιτική ενίσχυσης της περιφέρειας και αντιμετώπισης του δημογραφικού προβλήματος. Προτεραιότητά μας είναι να διαμορφώσουμε τις κατάλληλες συνθήκες για όσους επιλέγουν να εγκατασταθούν σε αυτές τις περιοχές. Αυτό σημαίνει στήριξη της οικογένειας, πρόσβαση σε στέγαση, ενίσχυση της απασχόλησης και καλύτερη ποιότητα καθημερινότητας», δήλωσε στην «Κ».
Στόχος της, όπως είπε, είναι η μετεγκατάσταση να μην είναι απλώς μια αρχική οικονομική βοήθεια, αλλά μια ρεαλιστική επιλογή ζωής με διάρκεια. Γι’ αυτόν τον λόγο εξετάζει την προσφορά επιπλέον κινήτρων. «Η κατεύθυνση που επεξεργαζόμαστε περιλαμβάνει παρεμβάσεις που συνδέονται με την κατοικία –όπως αξιοποίηση διαθέσιμων ακινήτων και προγράμματα ανακαίνισης–, διευκολύνσεις για εργαζομένους που μετακινούνται σε περιοχές που χρειάζονται προσωπικό, καθώς και φορολογικές ελαφρύνσεις που μειώνουν μόνιμα το κόστος διαβίωσης», σημείωσε, προσθέτοντας πως και η συνεργασία με την τοπική αυτοδιοίκηση μπορεί να προσθέσει συμπληρωματικά κίνητρα σε τοπικό επίπεδο.
Ηδη, υιοθετώντας τα μαθήματα της πιλοτικής φάσης, το υπουργείο έχει προχωρήσει σε αλλαγές στο πρόγραμμα, επεκτείνοντάς το σε περισσότερες περιοχές που αντιμετωπίζουν έντονη δημογραφική πίεση και διευρύνοντας τα κριτήριά του για την ένταξη και άλλων ομάδων δικαιούχων.
Πηγή
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου